 |
|||||
 |
Istorijat
i koncepcija rada Uredbom Ministarstva za nauku i kulturu NR Srbije od 28. novembra 1950. osnovan je Muzej pozorišne umetnosti Srbije. Osnivačkim aktom predviđeno je da on "prikuplja, proučava i izlaže materijal od značaja za razvoj pozorišne umetnosti Srbije (pisana i štampana dela pozorišne literature i druge spise koji se odnose na rad i razvoj pozorišta, relikvije, scenske slike i kostime, makete itd.) kao i materijal koji se odnosi na život i rad istaknutih članova pozorišta." Ovim su definisani formalni okviri koji bi našu nacionalnu pozorišnu baštinu trebalo da pripreme za dolazak - i prolazak -budućih pokolenja. |
||||
|
|
|||||
 Branislav Nusić, inicijator ideje o osnivanju Pozorišnog muzeja |
Ideja
o osnivanju Muzeja pozorišne umetnosti Srbije potiče još iz 1901. godine i u više navrata je bila aktuelna tokom prve polovine dvadesetog veka, da bi, konačno, ovaj muzej bio osnovan tek 28. novembra 1950. godine Uredbom Ministarstva za nauku i kulturu NR Srbije. Polaznu
osnovu za građenje budućeg fonda Muzeja |
||||
 Svetolik Lukić, Muzej Pozorišne umetnosti, ulje na platnu |
Ukupan
fond Muzeja, tematski i hronološki sistematizovan kroz zbirke, nastoji da obuhvati sve predmete značajne za teatrološka istraživanja ili amatersko proučavanje klasične dramske, operske i baletske umetnosti kao i novih multimedijalnih scenskih formi. Čine ga, dakle, istorijska građa i dokumentacija koja se odnosi kako na institucije tako i na biografije pojedinih pozorišnih stvaralaca. Težimo da na jednom mestu skupimo, čuvamo i prikažemo što vise elemenata neophodnih za rekonstrukciju minulog pozorišnog čina, od rukopisa drame i podataka o njenom nastanku, preko rediteljskih knjiga i beležaka koje svedoče o osnovnoj koncepciji buduće pozorišne predstave, sve do fotografija, a kasnije i audio i video zapisa izvođenja, različitog propratnog materijala štampanog uz predstave, kritika i drugih izvoda iz štampe, svedočanstava izvođača, njihovih savremenika i potonjih istraživača. S druge strane, Muzej je mesto na kome se, pored podataka o profesionalnom radu nalaze i podaci o privatnom životu umetnika iz ove branše. Dragocene prepiske, fotografije, školska svedočanstva i brojni lični predmeti pomažu nam da kompletiramo sliku o određenim epohama, odnosno o institucijama i ljudima koji su u njima živeli i radili. |
||||
 U operskoj loži, autor Jovan Šuica, 1998. |
Muzej
pozorišne umetnosti predstavlja publici svoje bogatstvo na nekoliko načina. Na prvom mestu se, naravno, nalaze izložbe. Prema prvobitnom konceptu, u Muzeju je, nakon osnivanja, bila izložena stalna postavka kojom je bio predstavljen razvoj pozorišnog života u Srbiji od prvih tragova u srednjem veku do savremenog perioda. Nažalost, tek nešto preko dve stotine kvadratnih metara korisne površine kojima Muzej raspolaže u zgradi u kojoj se nalazi pokazalo se nedovoljnim. (Ne treba zanemariti činjenicu da se pod istim krovom, silom prilika, čuvaju i izlažu muzejski predmeti, ali se tu nalaze i kancelarijske prostorije, jer drugih nema. Do proleća 1999. godine Muzej je kao depo koristio i atomsko sklonište jedne stambene zgrade u Beogradu, da bi tokom NATO intervencije iz ovih prostorija bio izbačen, te da do dana današnjeg nije nađen drugi adekvatan smeštaj.) |
||||
 Nina Kirsanova, autor Ksenija Šukuljevćc Marković, 1999. |
Krajem šezdesetih godina stalna postavka je ukinuta, a uveden je sistem povremenih izložbi. Poslednjih godina one traju po dva do tri meseca i predstavljaju uže tematske celine: život i rad nekog pozorišnog umetnika, istorijski prikaz razvoja neke pozorišne institucije, osnovna obeležja neke epohe i slično. Neretko, Muzej sa svojim izložbama gostuje u unutrašnjosti, shodno temi koju obrađuju, najčešće u pozorištima, domovima kulture ili u okviru programa teatarskih festivala. Svaku izložbu prati odgovarajući ilustrovani katalog, teatrološka studija kojom se posetiocima Muzeja, ali i čitaocima koji nisu u mogućnosti da vide izložbu, sto iscrpnije predstavlja odabrana tema, autorski pristup i kriterijumi za njenu obradu, te osnovna polazišta za eventualno detaljnije istraživanje iste oblasti. |
||||
 Stalna postavka iz šezdesetih godina XX veka |
Pored
izložbene delatnosti, u Muzeju pozorišne umetnosti Srbije održava se tokom pozorišne sezone raznovrstan program nazvan "Večeri u Muzeju". Program ovih "Večeri" obuhvata susrete sa značajnim pozorišnim stvaraocima i/ili njihovim saradnicima, okrugle stolove pozorišnih kritičara, koncerte klasične muzike, promocije stručne literature, predstave kamernog teatra, proslave praznika, jubileja itd. Ovu vrstu programa Muzej rado organizuje u saradnji sa nekim od cehovskih udruženja (Savez dramskih umetnika Srbije, Asocijacija pozorišnih kritičara, Udruženje dramskih pisaca Srbije, Udruženje baletskih umetnika Srbije...) ili sa nekom od visokoškolskih obrazovnih institucija (Fakultet dramskih umetnosti, Fakultet muzičke umetnosti...). |
||||
| Infotrend Crea©tive Design |
 Časopis Teatron, izlazi u izdanju Muzeja od 1975. |
Poseban
segment rada Muzeja pozorišne umetnosti Srbije predstavlja njegova izdavačka delatnost. Samostalno, ili u saradnji sa nekim drugim izdavačem, do sada je objavljeno oko dve stotine naslova, a već četvrt veka u izdanju Muzeja izlazi časopis "Teatron". Obimne monografije posvećene pozorištima ili stvaralaštvu pojedinih umetnika, autobiografije, zbornici kritika, eseja, repertoari itd, nastoje da sa istorijskog i estetskog aspekta nadoknade manjkavosti uslovljene ograničenjima specifične prirode izložbene delatnosti. "Teatron", koji sada izlazi četiri puta godišnje, pored obaveznih tekstova iz domena teorije i istorije pozorišta, nudi kritičarski pregled aktuelnog dramskog, operskog i baletskog stvaralaštva, a u svakom broju čitaocima se predstavljaju po dva nova dramska teksta (najčešće novih) domaćih autora. Svojevremeno su sva muzejska izdanja razvrstavana po posebnim bibliotekama (npr. Biblioteka "Teatron", "Svedočanstva"...), a danas se izdvajaju samo dve posebne edicije - "Dramska baština" i "Savremena srpska drama". U "Dramskoj baštini" se objavljuju dela srpskih pisaca koja su svojevremeno igrana sa velikim uspehom na srpskim scenama, ali do danas nisu uopšte štampana ili su štampana u neznatnom tiražu i do njih je praktično nemoguće doći. Godišnje se štampa po jedno kolo sa po pet dramskih tekstova. |
|||
| Revised: 23 Mar 2006 |
|||||